Inihaharap ang kalayaang panrelihiyon bilang kaligtasan mula sa panlabas na pamimilit sa lipunang sibil, na nakaugat sa dangal ng tao bilang pinagkalooban ng katuwiran at malayang kalooban. Bawat tao ay may moral na tungkulin na hanapin at sundin ang relihiyosong katotohanan ayon sa konsensiya, kung kaya ang pananampalataya ay dapat maging isang malaya at kusang-loob na pagkilos. Ang karapatang ito ay nananatiling may bisa kahit sa mga hindi naghahanap o yumayakap sa katotohanan, napaiilalim sa kaayusang pampubliko at sa mga karapatan ng iba.

Pinalalawig ng deklarasyon ang kalayaang ito sa mga pamayanang panrelihiyon, mga pamilya, at mga samahan. Ang mga pamayanan ay maaaring mamahala sa kanilang sarili, sumamba nang hayagan, magsanay ng mga ministro, magpahayag ng kanilang pananampalataya, at mamahala ng ari-arian; ang mga magulang ang may pangunahing pananagutan para sa relihiyosong edukasyon at dapat maging malaya sa pagpili ng mga paaralan. Dapat protektahan ng mga pamahalaan ang mga karapatang ito nang pantay-pantay, na nililimitahan lamang ang mga ito kapag lubhang kinakailangan para sa katarungan, kapayapaan, moralidad, o sa kabutihang panlahat. Iginigiit ng Simbahan ang kaukulang kalayaan upang matupad ang kanyang misyon, habang ang mga Kristiyano ay tinatawag na ipahayag ang Ebanghelyo nang may pag-ibig, pagtitiyaga, at paggalang.