Iniaalay ni Juan Pablo II ang ensiklikang ito sa ika-20 anibersaryo ng Populorum Progressio ni Pablo VI, at muling binabasa ang aral nito tungkol sa pag-unlad ng mga bayan sa gitna ng nagbagong mga kalagayan noong huling bahagi ng dekada 1980. Inilalahad niya ang doktrinang panlipunan ng Simbahang Katoliko bilang nagpapatuloy sa mga prinsipyong nakabatay sa Ebanghelyo ngunit pinaninibago sa paglalapat ng mga ito. Itinuturing niya ang pag-unlad bilang isang pandaigdigang tanong na moral, hindi lamang pang-ekonomiya. Ipinakikita ng lumalawak na hindi pagkakapantay-pantay ng Hilaga at Timog, kahirapan, kawalan ng trabaho, utang sa ibang bansa, di-makatarungang mga sistemang pinansiyal, mga blokeng nakabatay sa ideolohiya, paligsahan sa mga sandata, mga taong lumikas upang humanap ng kanlungan, terorismo, at mapamilit na mga patakaran sa populasyon ang mga kabiguan ng kasalukuyang mga modelo ng pag-unlad.

Sinasaklaw ng tunay na pag-unlad ang buong pagkatao: ang mga aspetong materyal, pangkultura, pampolitika, moral, at espirituwal. Iginagalang nito ang mga karapatang pantao, pagkakalaan ng mga yaman para sa lahat, sariling pagkukusa, pananagutan ng mga bansa, responsableng pangangalaga sa kapaligiran, at transendenteng bokasyon ng sangkatauhan. Tinutukoy ng ensiklika ang pagnanasa sa tubo at pagkauhaw sa kapangyarihan bilang “mga estruktura ng kasalanan” na nadaraig sa pamamagitan ng pagbabalik-loob at pakikiisa. Nananawagan ito ng pagpiling inuuna ang mahihirap, reporma sa pandaigdigang kalakalan at mga institusyong pinansiyal, pagtutulungan ng mga umuunlad na bansa sa antas ng rehiyon, at mapayapang pagtatalaga ng mga indibidwal, pamilya, at estado. Nagbibigay ang Eukaristiya sa mga Kristiyano ng lakas para sa misyong ito, samantalang paunang nagpapamalas ng Kaharian ang mga pagsisikap ng tao tungo sa katarungan nang hindi katumbas ng Kaharian ang mga ito.