Mula sa Prinsipyo patungo sa Praktika: Pagtatayo ng Inprastruktura ng Katolikong AI

Noong 2 Mayo 2026, si Matthew Harvey Sanders, CEO ng Longbeard na lumikha ng Magisterium AI, nagbigay ng pangunahing talumpati sa Catholics in Tech Conference sa London Oratory. Nakipag-usap siya sa isang madla ng mga klerigo, mga propesyonal na Katoliko, at mga teknolohista tungkol sa estado ng AI, kung ano ang maiaalok ng Simbahan dito, ang imprastruktura na itinayo ng Longbeard, at kung ano ang dapat gawin ng mga Katoliko na nagtatrabaho sa industriya ng teknolohiya.

Seksyon I — Ang Tulay: Mula sa Mapa Patungo sa Teritoryo

Ito ang tamang gusali para sa pag-uusap na ito. Ang London Oratory ay palaging naging sagot sa kanyang panahon. Kaya, umaasa ako, tayo rin.

Ang aking papel ngayon, sa tingin ko, ay isang tiyak na papel. Ibinigay sa inyo ni Fr Rajiv ang teolohikal na pundasyon. Ang maiaalok ko kasabay nito ay isang salin ng isang praktisyoner — ginugol ko ang mas malaking bahagi ng nakaraang dekada sa pagbuo ng mga sistemang ito para sa Simbahan: pagsusulat ng code, pagpapatakbo ng mga pagsusuri, pagmamasid kung ano ang gumagana at kung ano ang nabibigo. Ang teolohiya at ang inhinyeriya ay hindi nagkakalaban. Sila ay, sa gawaing ito, hindi mapaghihiwalay.

Ang tanong kung dapat bang makipag-ugnayan ang Simbahan sa artipisyal na talino ay naayos na — hindi sa pamamagitan ng anumang encyclical o resolusyon ng kumperensya, kundi ng mga tao sa inyong mga komunidad. May isang tao sa inyong parokya na gumamit ng AI upang magsaliksik tungkol sa kanilang pananampalataya sa linggong ito. Marahil ngayong umaga. Isang batang lalaki ang nagtanong sa isang chatbot kung ang muling pagkabuhay ay literal. Isang ina ang gumamit nito upang ihanda ang kanyang anak para sa Unang Komunyon. Isang naghahanap, na hindi pa handang umupo sa isang upuan, ay nag-type ng isang tanong na dala-dala nila sa loob ng maraming taon.

Lumipas na ang sandali para magtanong kung dapat bang makipag-ugnayan. Napagpasyahan na ng inyong mga tao. Ang tanong ngayon ay: sino ang bumuo nito, para sa anong layunin?

Ang digital commons — ang teritoryo kung saan ang bilyun-bilyong kaluluwa ay gumugugol ng karamihan sa kanilang gising na oras — ay kasalukuyang binubuo ng mga tao na hindi kailanman nakarinig ng Magisterium, hindi kailanman nagbasa ng isang Ama ng Simbahan, na ang pagsasanay ay nagbibigay sa kanila ng lahat ng kasangkapan upang i-optimize ang pakikipag-ugnayan, at walang namana na balangkas para sa kung ano ang talagang kailangan ng kaluluwa. Sila ang sumusulat ng code na magtatakda kung paano makakaharap ng inyong mga parokyano, inyong mga anak, at inyong mga apo ang mga tanong tungkol sa Diyos, tungkol sa kahulugan, tungkol sa kamatayan. Hindi sa loob ng sampung taon. Ngayon.

Narito ang alam ng bawat teknolohista sa silid na ito tungkol sa code na iyon. Maaari mong impluwensyahan kung ano ang ibinabalik ng isang na-deploy na AI — ang retrieval, grounding, at compound architectures ay maaaring makaimpluwensya sa mga output nang malaki. Ang hindi mo maaaring baguhin, mula sa labas, ay kung ano ang pangunahing na-optimize ng modelo: ang layunin nitong function, ang mga halaga na nakapaloob sa pagsasanay nito, ang mga palagay tungkol sa tao na nakapaloob sa konstitusyon nito. Hindi mo maaaring isulat muli ang mga layunin ng isang makina na hindi mo itinayo. At ang isang modelo na bumabalik, sa kanyang pundasyon, sa mga sekular na palagay tungkol sa kahulugan, pagkakakilanlan, at kabutihan ay hindi isang neutral na kasangkapan — anuman ang ilagay mo sa harap nito.

Kaya narito ang tanong. Sino ang sumusulat ng code na humuhubog sa konsensya ng isang panahon?

Ang Simbahan ay maaaring maging tagamasid. O maaari siyang maging pangunahing tauhan.

Lahat ng ilalarawan ko, talagang itinayo at na-deploy namin. Ngunit bago kita dalhin dito, kailangan kong ipakita sa iyo ang mga stake — ang mga tao para kanino umiiral ang gawaing ito.

Seksyon II — Ang Mga Stake

Simulan natin sa trabaho.

Tulad ng alam ng marami sa inyo, pinili ni Pope Leo XIV ang kanyang pangalan bilang tahasang pagtukoy kay Leo XIII at Rerum Novarum — na nagdraw ng isang tahasang pagkakapareho sa pagkagambala ng paggawa sa panahon ng industriyal at ang pagkagambala ng AI. Ang balangkas na iyon ay tumpak. Nang ang Rebolusyong Industriyal ay nagpalayas ng buong kategorya ng paggawa ng tao, nagdulot ito ng mga dekada ng kaguluhan at isang krisis ng pagkakakilanlan — ang sagot ng Simbahan ay Rerum Novarum. Ang tanong ngayon ay kung siya ay darating nang maaga o huli.

Ang darating ay estruktural na naiiba mula sa bawat nakaraang alon ng awtomasyon. Ang Agentic AI ay umaatake sa kaalaman — ang paralegal, ang accountant, ang radiologist, ang administrador, ang nagtapos na nag-aral ng tatlong taon para sa isang papel na na-automate bago sila nagtapos. Ang Embodied AI ay umaatake sa pisikal na trabaho — ang drayber, ang warehouse operative, ang mga skilled trades. Walang protektadong kategorya. Ayon sa Stanford AI Index 2026, ang generative AI ay umabot sa halos 53% na antas ng pag-aampon sa populasyon sa loob ng tatlong taon — mas mabilis kaysa sa personal na computer, mas mabilis kaysa sa internet. Sa partikular na pagbuo ng software, ang mga Amerikanong developer na may edad na dalawampu't dalawa hanggang dalawampu't lima ay nakakita ng pagbagsak ng trabaho ng halos dalawampu't porsyento sa isang taon. Tumataas ang produktibidad. Bumaba ang entry-level na trabaho. Hindi pa natin nakita ang kumbinasyong ito dati.

Ang pastoral na kahihinatnan ay hindi lamang pang-ekonomiyang pagkabahala. Ito ay isang krisis ng pagkakakilanlan — isang henerasyon na ang pakiramdam ng layunin ay nakatali sa merkado ng paggawa na dumating sa pintuan ng parokya na nagtatanong ng isang tanong na hindi kayang sagutin ng merkado.

Ang ikalawang krisis ay mas malapit at mas mahirap pangalanan.

Bawat kwarter, ang venture firm na Andreessen Horowitz ay naglalathala ng isang ranggo ng nangungunang isang daang consumer AI applications ayon sa trapiko. Ang mga AI companions — mga app na dinisenyo upang gayahin ang pagkakaibigan, relasyon, at emosyonal na suporta — ay pumasok sa nangungunang limang pandaigdigang consumer AI products ayon sa trapiko noong 2023 at 2024, nang sila ay nakasama sa ChatGPT mismo. Ang kategoryang ito ay nahigitan na ng mga pangkalahatang AI assistants habang ang mainstream ay bumilis, ngunit ang signal na ipinadala nito ay malinaw.

Sinasabi sa atin ng merkado ang isang bagay. Ang kalungkutan ay napakalaki, handang magbayad, at naghahanap ng isang bagay na hindi nito kayang pangalanan. Ang mga app na tinutukoy ay tahasang dinisenyo hindi upang masiyahan ang gutom na ito kundi upang i-metabolize ito — upang panatilihing bumabalik ang gumagamit sa pamamagitan ng hindi kailanman ganap na paglutas ng pangangailangan. Sila ay itinayo upang alalahanin, tumugon, at magmuni-muni. Sila ay dinisenyo hindi upang hamunin, hindi upang mabigo, hindi upang umatras. Sila ay nag-simulate ng tuloy-tuloy na relasyon nang walang anumang gastos nito — at nang walang anumang biyaya nito.

Ang pastoral na katotohanan na ito ay dumarating na. Ang mga tao ay nagtitiwala ng kanilang pinakamalalim na kahinaan sa mga sistemang dinisenyo para sa pakikipag-ugnayan, hindi para sa kanilang kabutihan. Ang kakayahan para sa tunay, mahigpit, at nagpapabanal na ugnayang pantao ay unti-unting nababawasan ng isang kapalit na walang interes sa kung sino talaga sila.

Para sa marami sa Silicon Valley, ito ang sagot sa existential vacuum na tinutulungan nitong likhain. At hindi ito maaaring huminto — hindi dahil ang mga kumpanya ay masama, kundi dahil ang ekonomiya ay nangangailangan nito. Ang isang app na tunay na lumulutas ng iyong kalungkutan ay walang dahilan upang umiral bukas. Ang hindi natutugunang gutom ay ang produkto.

Bago maging ganap na madilim ang larawang ito — mayroong ikatlong pag-unlad.

Sa Paskong ito, sa buong Inglatera at Wales, ang pinakamalaking bilang ng mga matatanda sa higit sa isang dekada ay tinanggap sa Simbahang Katoliko. Tumaas ng higit sa dalawampu't limang porsyento ang mga pagtanggap ng matatanda sa taong ito. Sa Westminster lamang, halos walong daang matatanda ang pumasok sa ganap na pakikipag-isa — isang animnapung porsyentong pagtaas mula sa nakaraang taon. Sa Birmingham, tumaas ng limampu't dalawang porsyento ang mga pagtanggap. Sa Southwark, limang daan at siyamnapung matatanda ang tinanggap — ang pinakamataas na bilang mula noong 2011 — at kalahati sa kanila ay may edad tatlumpu't lima at pababa. Isa-isa, ang mga diyosesis ay nagsasalaysay ng parehong kwento: isang henerasyon ang bumabalik sa altar sa kabila ng pinakamahusay na pagsisikap ni Satanas na hadlangan sila.

Ilan sa inyo ang naroon — nakatayo kayo sa font na iyon.

Ginawang nakikita ng Paskong ito kung ano ang sa tingin ko ay tahimik na lumalago sa loob ng maraming taon: isang gutom na tinulungan ng digital na mundo na likhain at hindi masiyahan. Mga tao na nakaranas ng bawat anyo ng koneksyon, stimulasyon, at kahulugan na maiaalok ng internet — at nadiskubre, matapos sundan ito hanggang sa dulo ng daang iyon, na hindi nito naabot ang bahagi ng kanilang sarili na nagtatanong. Totoo ang ani. Ngunit ang mga mangaani ay kailangang pumunta sa bukirin. At ang bukirin, unti-unting, ay digital.

Itong panahon ay binubuo na may o walang tayo. Ang tanging tanong ay kung ang mga Katoliko ay nasa mesa kapag ang mga desisyon ay ginagawa — tungkol sa datos, tungkol sa pagkakaayon, tungkol sa kung ano ang na-optimize para sa mga sistemang ito. Ang pagiging pasibo ay hindi pagiging neutral. Ang pagiging pasibo ay pagbibitiw.

Ano ang maiaalok ng Simbahan sa teritoryong ito na wala ang sinumang sekular na aktor? Ito ang Katolikong Bentahe.

Seksyon III — Ang Katolikong Bentahe

Tinatawag ito ng industriya na problema sa pagkakaayon. Ito ang pinakamalalim na hindi nalutas na problema sa AI — ang isa na nagpapaalab sa mga ulo ng mga pangunahing laboratoryo sa gabi. Ang hamon ay ito: paano mo masisiguro na ang isang napakalakas na sistema ay talagang hinahabol ang tinatawag ng mga tao na mabuti?

At narito ang nakamamatay na depekto sa sekular na proyekto. Upang iayon ang isang sistema sa mabuti, kailangan mo munang magkaroon ng isang magkakaugnay na depinisyon kung ano talaga ang mabuti.

Walang ganito ang Silicon Valley. Mayroon silang mga komite. Mayroon silang mga safety filter. Mayroon silang isang bagay na tinatawag na constitutional AI — isang dokumento na naglilista ng mga halaga na dapat sundin ng modelo. Ang wala sila ay isang tradisyon na may dalawang libong taon na mahigpit na nagtakda sa tao, sa kalikasan ng katotohanan, at sa estruktura ng mabuti.

Inilarawan ni Newman, sa The Idea of a University, kung ano ang nilikha ng isang edukasyon na ganap na nakatuon sa paglinang ng talino — nang walang pananampalataya, nang walang pagsasanay, nang walang Simbahan. Tinawag niya itong 'gentleman.' Hindi isang santo. Isang gentleman. 'Ang mundo ay nasisiyahan,' isinulat niya, 'na ituwid ang ibabaw ng mga bagay; ang Simbahan ay naglalayong muling buhayin ang mga pinakapayak na kalaliman ng puso.'

Ang pagkakaibang iyon sa pagitan ng ibabaw at lalim ang pinaka-tumpak na paliwanag na alam ko kung ano ang kayang gawin ng AI kumpara sa kung ano ang ginagawa ng Simbahan. Kayang perpekto ng AI ang ibabaw — kaya nitong pagsamahin, pinuhin, patagin, at ipakita sa napakalaking sukat. Ito ay, sa kahulugan ni Newman, ang pinakapanghihikayat na makina. Ngunit ang pag-civilize sa ibabaw ay hindi katulad ng muling pagbuhay sa mga kalaliman. Ang Simbahan ay hindi naglalayong maging gentleman. Siya ay naglalayong maging santo. At iyan ay isang proyekto na walang algorithm na makapagpapatakbo.

Ang problema sa pagkakaayon ay, sa bahagi, isang problema sa computer science — at ang mga laboratoryo ay nagtatrabaho dito gamit ang napakalaking yaman. Ngunit sa ugat nito, ito ay isang problema sa moral na teolohiya: hindi mo maipapahayag kung ano ang dapat iayon kung hindi mo muna alam kung ano ang mabuti. At ang Simbahang Katoliko ang pangunahing institusyon sa mundo para sa moral na teolohiya.

Iyan ang Katolikong Bentahe.

Ang pangalawang bentahe ay ito.

Kapag nagtanong ka sa isang pangkalahatang AI ng isang tanong tungkol sa doktrinang Katoliko, kumukuha ito mula sa lahat ng nakatagpo nito sa panahon ng pagsasanay — Wikipedia, mga polemikal na blog, heterodox na teolohiya, at ortodoksong turo, lahat ay itinuturing na may pantay na estadistikang timbang. Hindi nito pinag-iiba ang Konseho ng Trent at isang thread sa Reddit. Ang resulta ay tiwala, matatas, at bahagyang mali — dahil ito ay nag-average sa mga mapagkukunan na hindi maaaring i-average. Kapag ang Didache ng unang siglo at si Benedict XVI sa iktwentiyuno ay nagkakasundo, wala kang ingay — mayroon kang signal. Walang paraan ang pangkalahatang AI upang makilala iyon. Walang balangkas upang pag-ibahin ang awtoritatibong turo mula sa pastoral na opinyon, o tradisyon mula sa uso. Hindi kayang itayo ito ng mga laboratoryo, hindi dahil sa kakulangan ng kapasidad, kundi dahil walang kasong pangnegosyo para dito. Ang insentibo upang bumuo ng AI na nagsisilbi sa dalawang bilyong sekular na gumagamit ay napakalakas. Ang insentibo upang bumuo ng AI na tapat na kumakatawan sa doktrinang Katoliko at nag-o-optimize para sa espiritwal na kabutihan ng tao — ang insentibong iyon ay hindi umiiral sa merkado. Kami lamang ang may ganitong tiyak na gawain — ang pagbubuo ng AI na tapat sa Katolikong Magisterium — ang misyon.

At iyan ang nagdadala sa akin sa pangatlong bentahe.

Isaalang-alang kung ano ang tunay na hawak ng Simbahan. Hindi lamang doktrina — kahit na ang nag-iisa ay pambihira — kundi ang naipon na intelektwal na output ng dalawang milenyo: patristics, scholasticism, mistikal na teolohiya, batas ng canon, liturhiya, hagiograpiya, ang mga dakilang konseho, ang buong tradisyon ng unibersidad na naimbento ng Simbahan. Kung ikaw ay bumubuo ng isang training corpus para sa isang sistema ng AI na dinisenyo upang mag-isip nang maaasahan tungkol sa tao, sa kalikasan ng mabuti, at sa estruktura ng moral na buhay — ito ang nais mo. Magkakaugnay sa paglipas ng panahon, nasubok laban sa bawat pangunahing intelektwal na hamon ng nakaraang dalawang libong taon, at nananatiling magkakaugnay. Walang archive sa mundo ang makakalapit sa lalim o pagkakapare-pareho.

Ngunit ang bentahe na ito ay gumagana lamang kung ang corpus ay naa-access. Ang isang archive sa isang istante ay, para sa isang language model, katulad ng isa na hindi umiiral. At ang napakalaking bahagi ng intelektwal na pamana ng Simbahan ay hindi pa na-digitize — ito ay nasa mga pisikal na archive, mga manuskrito sa Latin, mga aklatan ng monasteryo na hindi pa na-index. Naroroon, ngunit hindi nakikita.

Ang tanong, kung gayon, ay ito: sino ang bumubuo nito?

Walang duda sa teknikal na kapasidad upang bumuo ng Katolikong AI. Ang tanong ay kung may sinuman na may kapasidad na iyon ang may kagustuhan. At dito ang merkado ay nagbibigay sa atin ng malinaw na sagot.

Ang mga pangunahing laboratoryo ng AI ay bumubuo para sa sukat — para sa mga produkto na ginagamit ng daan-daang milyong tao sa bawat kultura, background, at sistema ng paniniwala. Ang kanilang insentibo ay maging kapaki-pakinabang sa lahat, na nangangahulugang itinuturing ang bawat tradisyon na may pantay — at samakatuwid ay mababaw — na timbang. Ang isang produkto na nag-o-optimize para sa dalawang bilyong sekular na gumagamit ay hindi maaaring sabay na mag-optimize para sa pagkakaugnay ng doktrinang Katoliko. Ang mga ito ay hindi tugmang layunin sa disenyo.

Ito ay hindi kaaway. Ito ay kawalang-interes. At ang kawalang-interes sa sukat ay, para sa ating mga layunin, mas masahol pa kaysa sa pagtutol. Ang isang kalaban ay nagbibigay sa iyo ng isang bagay na maaari mong labanan. Ang kawalang-interes ay simpleng umiwas sa iyo. Sa isang mundo kung saan ang AI ang pangunahing interface kung saan ang iyong mga parokyano, ang iyong mga anak, at ang susunod na henerasyon ng mga naghahanap ay nakatagpo ng mga tanong tungkol sa Diyos, kahulugan, at ang tao — ang isang AI na itinuturing ang turo ng Katoliko bilang isang estadistikang input sa milyun-milyon ay hindi isang neutral na tool. Ito ay isang makina ng pagbaluktot.

Ang mga desisyong arkitektural na ginagawa sa AI ngayon — tungkol sa training data, pagkakaayon, pagsusuri — ay naitatak na. Hindi magpakailanman. Ngunit ang mga sistemang ito ay nag-iembed ng mga palagay na napakahirap alisin kapag ang isang daang milyong tao ay bumuo ng mga gawi sa paligid nila. Ang encoding ay nagaganap ngayon.

Kung ang mga Katoliko na may mga kasanayan at yaman upang bumuo ay hindi kumilos sa bintanang ito, ang tradisyon ay mananatiling madilim na datos — naroroon sa mga archive, wala sa mga sistemang ginagamit ng bilyun-bilyong tao upang bumuo ng kanilang pag-unawa sa mundo. Hindi nabura. Simpleng hindi nakikita. At ang pastoral na mga kahihinatnan ng hindi pagkakakita na iyon, na pinagsama sa isang henerasyon, ay hindi maibabalik ng isang dokumento o deklarasyon. Nangangailangan ito ng imprastruktura.

Hindi mo maitatayo ang Catholic AI sa data na hindi pa umiiral sa digital na anyo. Kaya't ang pinakamahalagang bagay na itinayo namin ay hindi isang modelo — ito ay ang imprastruktura upang ma-unlock ang data sa unang pagkakataon.

Seksyon IV — Pagtatayo ng Stack: Apat na Antas ng Catholic AI

Apat na antas ng imprastruktura. Bawat isa ay naglutas ng isang natatanging problema. Sama-sama, bumubuo sila ng isang kumpletong Catholic AI stack — mula sa pisikal na archive hanggang sa personal na aparato. Walang ibang nakabuo ng lahat ng apat. At ang dahilan kung bakit mahalaga na sila ay konektado ay dahil ang bawat antas ay nakadepende sa isa sa ilalim nito.

Antas Isa: Ang Alexandria Digitization Hub

Ang pundasyon ng lahat ng aming itinayo ay isang silid sa Roma.

Itinatag namin ang Alexandria Digitization Hub sa pakikipagtulungan sa Pontifical Gregorian University. Ang misyon nito ay tuwiran: pisikal na i-unlock ang madilim na data ng Simbahan. Lumikha ng hilaw na materyal para sa Catholic AI sa pamamagitan ng paggawa ng tradisyon na machine-readable.

Gumagamit kami ng robotic scanning technology — bawat yunit ay pinapatakbo ng isang sinanay na technician, na kayang magproseso ng hanggang dalawang libo at limang daang pahina bawat oras — at nagpapatakbo kami ng maraming scanner nang sabay-sabay. Ang materyal ay dumadaan sa OCR processing, TEI XML encoding, at vectorisation para sa kahandaan ng AI. Ito ay industrialised digitisation — ngunit sa serbisyo ng pinakamatandang institusyon sa mundo.

Isipin kung ano ang ibig sabihin nito sa praktika. Bago makasipi ang Magisterium AI sa isang Ama ng Simbahan, kailangan munang i-scan ang manuskrito. Bago makasubok ang isang iskolar kung paano umunlad ang isang tiyak na doktrinang depinisyon sa loob ng labinlimang siglo ng mga konsilyo, bawat kilos ng bawat isa sa mga konsilyong iyon ay kailangang i-encode. Ang Alexandria Hub ang lugar kung saan nangyayari ang gawaing iyon.

Ang sukat ay napakalaki — at ang napakalaking bahagi ng materyal na ito ay hindi pa kailanman nahawakan ng isang search engine.

Nakikipagtulungan kami sa ilang makabuluhang institusyon. Ang Confederation ng mga Benedictine ay kabilang sa aming mga kasosyo sa paggawa ng kanilang mga makasaysayang koleksyon na accessible. At dito mismo sa London — isang partikular na pinagkukunan ng pagmamalaki para sa okasyong ito — ang Catholic Herald ay isa sa aming pinakamahalagang kamakailang katuwang.

Isa pang halimbawa: ang Encyclopedic Dictionary of the Christian East — isang mahalagang sanggunian ng Pontifical Oriental Institute sa Roma, na sumasaklaw sa kasaysayan, teolohiya, liturhiya, at mga institusyon ng Silangang Simbahan sa kabuuan nito. Ito ay na-digitise namin, at ngayon ang mga pananaw nito sa mga tradisyon ng Kristiyanong Silangan ay available sa mga gumagamit sa isang daan at siyamnapung bansa — sa pamamagitan ng natural language search, sa kanilang sariling wika, sa loob ng ilang segundo.

Isaalang-alang kung ano ang nagiging posible nito. Isa sa mga dokumentong na-digitise namin ay ang Magnum Bullarium Romanum — ang malaking koleksyon ng mga papal bulls na sumasaklaw sa higit sa isang libong taon ng pagtuturo ng papal, mula sa mga pinakamaagang pontiff hanggang sa makabagong panahon. Bago ang gawaing ito, ang pagtuturo na iyon ay umiiral sa mga pisikal na volume na accessible lamang sa mga espesyalista sa ilang archive. Ngayon, bawat salita nito ay searchable, queryable, at available sa Magisterium AI. Ang pagtuturo ng papal na humubog sa Simbahan sa loob ng isang milenyo ay hindi na madilim na data. Ito ay muling buhay.

Ang Alexandria Hub ang lugar kung saan ang dalawang libong taon ng tradisyong intelektwal ng Katoliko ay nagiging machine-readable.

Antas Dalawa: Vulgate AI

Kung ang Alexandria ay ang aklatan, ang Vulgate ay ang index at ang katalinuhan ng archivist na pinagsama — isang sistema na alam kung nasaan ang lahat, nagsasalita ng bawat wika sa koleksyon, at kayang hanapin ang isang tiyak na sanggunian sa loob ng mga siglo ng materyal sa oras na kinakailangan upang i-type ang isang tanong.

Ang Vulgate ay isang AI-powered library platform. Kinukuha nito ang materyal na na-digitise ng Alexandria at ginagawa itong searchable, queryable, at available — sa mga obispo, sa mga iskolar, sa mga relihiyosong orden, sa anumang institusyon na ang mga archive ay kasalukuyang madilim.

Isipin ang isang obispo na nais maunawaan kung paano hinarap ng kanyang kahalili ang isang partikular na hamon pastoral noong 1923. O isang propesor ng seminaryo na nangangailangan ng bawat sanggunian sa isang tiyak na konseptong teolohikal sa loob ng apat na siglo ng mga dokumento ng synod ng diyosesis. Ang mga ito ay dati nang mga proyekto ng pananaliksik na tumagal ng mga taon. Sa Vulgate, sila ay mga query na tumatagal ng ilang segundo.

Ang relasyon sa lahat ng iba pa sa stack ay ito: ang Vulgate ay ginagawang aktibong katalinuhan ang static na archive ng Simbahan. At ang aktibong katalinuhang iyon ang pundasyon kung saan itinayo ang Magisterium AI.

Antas Tatlo: Magisterium AI

Ito ang misyonaryong antas.

Ang Magisterium AI ay isang compound AI system na nakatali sa higit sa tatlumpung libong magisterial, teolohikal, at pilosopikal na teksto. Ngayon, higit sa isang milyong tao sa isang daan at siyamnapung bansa ang gumagamit nito — sa higit sa limampung wika. Ngunit hayaan mong sabihin ko sa iyo kung ano talaga ito bago ko sabihin sa iyo kung ano ang ginagawa nito.

Hayaan mong maging tiyak tungkol sa kung ano ang nagtatangi sa Magisterium AI mula sa karamihan ng mga tinatawag na Catholic AI.

Ang isang wrapper ay isang sekular na modelo — ChatGPT, Claude, Gemini — na may user interface na may Catholic prompt sa harap nito na nagsasabing: "Sagot bilang kung ikaw ay isang tapat na teologo ng Katoliko." Mukhang kapani-paniwala. Ngunit ang isang prompt ay hindi isang guardrail. Sa ilalim ng manipis na Catholic veneer, ang modelo ay nananatiling isang sekular na utak, na sinanay sa statistical average ng internet. Kapag ang presyon ay naroon — kapag may nagtatanong ng tunay na mahirap na tanong tungkol sa Real Presence, tungkol sa moral na pagtuturo ng Simbahan, tungkol sa kung ano talaga ang hawak ng tradisyon at bakit — lumalabas ang sekular na pundasyon.

Narito ang tapat na pagsusuri sa engineering. Ang isang maayos na nakabuo na wrapper sa isang may kakayahang sekular na modelo ay maaaring makakuha sa iyo ng walumpu't lima, marahil siyamnapung porsyento ng doctrinal fidelity. Iyon ay hindi ang pamantayan na aming itinatayo. Sa pamamagitan ng isang komprehensibong harness — mga database ng kaalaman ng Magisterial, mga espesyal na tool, mga dataset na dinisenyo upang turuan ang modelo kung paano mag-isip sa loob ng tradisyon — nagtatrabaho kami upang makuha mula siyamnapung porsyento hanggang siyamnapung siyam. Ang tanong na dapat mong itanong sa iyong sarili, bilang isang tagabuo, ay ito: gaano ka komportable sa agwat na iyon? Gaano ka komportable sa isang pagkakataon na isa sa sampu na ituturo ang isang tao patungo sa maling sagot tungkol sa pananampalataya — sa mga sandali na sila ay naghahanap ng pinaka-masigasig? Kung hindi ka komportable dito — at hindi ka dapat — kung gayon walang mga shortcut. Ang arkitektura ay kailangang itayo nang maayos, dahil nagtatrabaho kami sa isang bagay na madalas na kinukonsulta ng mga tao sa kanilang mga sandali ng pinakamalaking kahinaan — kapag sila ay naliligaw, kapag sila ay nagdadalamhati, kapag sila ay nagpasya kung maniniwala o hindi.

Isipin ang Magisterium AI bilang isang napaka-tiyak na uri ng librarian. Ang isang librarian ay kumukuha. Siya ay pumupunta sa mga istante — sa mga konsilyo, ang mga encyclical, ang mga Ama — hinahanap kung ano talaga ang sinasabi ng tradisyon, at ibinibigay sa iyo ang pinagmulan. Ang hindi niya magagawa ay umupo sa iyo, basahin ito, at ipaliwanag ang kahulugan nito nang eksakto para sa tanong na dala mo, sa iyong wika, sa alas dos ng umaga. Iyan ang ginagawa ng Magisterium AI. Sinasadya naming ayaw naming ito ay nag-iisip mula sa sarili nitong training data. Nais naming ito ay nag-iisip mula sa pundasyon — mula sa aktwal na mga teksto ng Magisterium. Ang papel ng modelo ay distillation at translation, hindi generation. Kinukuha nito ang kaugnay na konteksto, nag-aaplay ng mga custom datasets na nagtuturo dito kung paano mag-isip mula sa loob ng tradisyon, sinisiyasat laban sa mga evaluation suites na partikular na itinayo para sa doctrinal alignment, at ibinibigay ang sagot sa alinman sa limampung wika para sa sinuman sa mundo. Ang resulta ay hindi ang pinakamahusay na hula ng internet. Ito ay ang tradisyon, sinipi at pinagmulan.

Mahalaga rin ang pilosopiya ng disenyo. Ang Silicon Valley ay nag-optimize para sa pakikilahok — oras sa screen, mga pagbabalik na pagbisita, mga pag-click. Kami ay nag-optimize para sa sandali na ang tanong ay nasagot at ang tao ay nagsara ng laptop. Ang isang sekular na AI ay nag-iiwan sa iyo na hindi nasisiyahan kaya't nagtatanong ka ng isa pang tanong. Ang Magisterium AI ay nagbibigay sa iyo ng awtoritatibong sagot — may mga sanggunian, tiyak, at pinagkukunan — kaya't umabot ka sa batong katotohanan. Kapag ang isip ay nakatagpo ng batong katotohanan, ito ay humihinto sa paghuhukay. Ang tao ay malaya nang bumalik sa parokya, bumalik sa panalangin, bumalik sa tunay.

Nagtatayo kami ng kontra-programa sa makina ng atensyon.

Sino ang gumagamit nito? Mga pari na nagsasagawa ng pananaliksik para sa mga homilya. Mga obispo at mga tanggapan na kumukonsulta sa mga awtoritatibong pinagkukunan upang makatulong sa mga usaping pamamahala. Mga seminarista. Mga catechist. Mga mag-asawa sa paghahanda sa kasal sa labing isa ng gabi kapag sarado ang tanggapan ng parokya. At mga naghahanap — mga taong hindi pa handang pumasok sa isang simbahan, ngunit handang mag-type ng tanong sa isang text box sa mga maagang oras ng umaga. Ang pattern sa libu-libong liham: nilinis ng makina ang intelektwal na dumi. Ang Banal na Espiritu ang gumawa ng natitira.

Isang tanong na madalas kong naririnig mula sa mga inhinyero: "Hindi ba malulutas lang ang problema sa katumpakan? Hindi ba ang susunod na henerasyon ng mga modelo ay magiging sapat na?"

Ang mga laboratoryo ay gumagawa ng tunay na progreso sa pagkakalibrate — nagtuturo sa mga modelo na sabihin "Hindi ako sigurado" sa halip na mag-imbento. Iyan ay magandang balita. Ngunit ang pagkakalibrate at pag-aangkop ay mga magkakaibang problema. Ang isang modelo na hindi na nag-iimbento ay maaari pa ring labag sa turo ng Simbahan. Ang mga pangunahing laboratoryo ng AI ay naglalathala ng mga dokumento ng pag-aangkop — tinatawag ng Anthropic ang kanila na isang konstitusyon ng modelo — na nag-uukit ng mga halaga at prinsipyo ng pangangatwiran na sinanay ang isang modelo na sundin. Ang ilan sa mga halagang iyon ay nasa direktang tensyon sa Katolikong antropolohiya. Ang isang modelo na perpektong tumpak ngunit na-optimize upang patunayan ang mga sekular na palagay tungkol sa tao ay hindi isang kasangkapan ng Katoliko. Ito ay sekular na AI na natutong maging tapat tungkol sa kung ano ang pinaniniwalaan nito — habang patuloy na naniniwala sa mga bagay na hindi pinaniniwalaan ng Simbahan. Nagtatayo kami ng mga suite ng teolohikal na pagsusuri para sa Magisterium AI na sinusubok ang mga output para sa pag-aangkop sa doktrina, hindi lamang sa katumpakan ng katotohanan. Ang problema sa pagkakalibrate ay malulutas sa malaking bahagi. Ang problema sa pag-aangkop ay hindi malulutas ng sarili nito. Ito ang dahilan kung bakit ang soberanong Katolikong AI ay hindi isang pansamantalang estratehiya. Ito ay isang permanenteng pangangailangan.

Ngayon — isang bagay pa tungkol sa Magisterium AI, partikular para sa mga teknolohista sa silid na ito.

Hindi lahat ay lilipat sa isang Katolikong AI. Milyon-milyong tao ang gumagamit na ng Gemini, Claude, o ChatGPT bilang kanilang personal na katulong — at hindi sila bibitaw dito. Hindi namin sila kailangan na gawin ito. Ang tanong ay hindi kung gumagamit ang mga tao ng AI. Gumagamit sila, at patuloy silang gagamit. Ang tanong ay kung ang karunungan ng Simbahan ay magagamit sa kanila sa loob ng AI na kanilang pinagkakatiwalaan.

Noong Enero 25 ng taong ito, isang developer na nagngangalang Peter Steinberger — Austrian, nakabase sa London at Vienna — ay naglabas ng isang bagay na tinatawag na OpenClaw. Siya ay isang kilalang tao sa mundo ng software; gumugol siya ng higit sa isang dekada sa pagtatayo ng isang kumpanya ng teknolohiya ng PDF bago tuluyang lumipat sa AI. Ang OpenClaw ay isang open-source na personal na AI agent na tumatakbo sa iyong sariling makina. Ang iyong data ay hindi kailanman umaalis sa iyong hardware. Maaari mo itong patakbuhin sa anumang modelo na iyong pinili — Claude, GPT, o isang lokal na modelo na ganap na offline.

Ang nangyari sunod ay nagkakahalaga ng paghinto. Mahigit sa isang daang libong bituin sa GitHub sa ilalim ng isang linggo. Mahigit sa dalawang libong AI agent ang naitayo sa loob ng apatnapung walong oras mula sa paglulunsad. Dalawang daang komunidad ang nabuo nang organiko. Sampung libong post sa iba't ibang wika. Ito ay itinuturing na pinakamabilis na lumalagong open source na proyekto sa kasaysayan — at nangyari ito bago magkaroon ng anumang plano sa pamamahala ang anumang enterprise. Ito ay hindi isang unti-unting kurba ng pagtanggap. Ito ay isang kategoryang dumating nang sabay-sabay.

Ang dahilan kung bakit ito naging viral ay hindi ang privacy o ang kakayahan sa hiwalay. Ito ay ang gateway: ang OpenClaw ay umaabot sa iyo sa pamamagitan ng mga messaging application na ginagamit mo na — WhatsApp, Telegram, iMessage, Discord. Ang iyong agent ay hindi isang app na iyong binubuksan. Ito ay isang presensya sa iyong mga umiiral na pag-uusap, magagamit kapag kailangan mo ito, patuloy sa iyong buhay, natututo ng iyong konteksto sa paglipas ng panahon. Ang sariling paglalarawan ni Peter Steinberger: ang lobster. Isang talino na may mga pangil sa lahat — iyong mga file, iyong kalendaryo, iyong email, iyong web — tahimik na kumikilos sa iyong ngalan.

Umabot ang reaksyon sa tuktok ng industriya. Si Jensen Huang — CEO ng Nvidia — ay umakyat sa entablado sa GTC 2026 at inihayag na ang bawat kumpanya ay nangangailangan ng isang OpenClaw na estratehiya. Tinawag niya itong operating system ng personal na AI — ang paraan kung paano tinukoy ng Windows ang henerasyon ng PC. Ang OpenClaw ay lumipat na sa isang independiyenteng pundasyon, na sinusuportahan ng OpenAI, nananatiling open source.

Ang tanong ay hindi kung magkakaroon ng mga personal na AI agent ang mga tao. Magkakaroon sila. Ang tanong ay kung ano ang dadalhin ng mga agent na iyon — anong mga halaga, anong mga pinagkukunan, anong ulat tungkol sa tao — kapag may nagtatanong sa kanila kung sino ang Diyos, kung ano ang kasal, kung ano ang halaga ng isang buhay ng tao.

Ang Anthropic ay nakabuo ng isang bagay na tinatawag na Model Context Protocol — MCP. Isipin ito bilang USB-C port para sa AI. Isang open standard na nagpapahintulot sa anumang compatible agent na kumonekta sa anumang panlabas na tool o serbisyo — kabilang ang Magisterium AI. Ang isang gumagamit na piniling isama ang Magisterium AI MCP endpoint sa kanilang Claude o personal na agent ay maaaring utusan ito: sa tuwing may tanong na lumitaw na may kinalaman sa pananampalataya o moral, i-route ito dito. Mula sa puntong iyon, ang kanilang agent ay kumukonsulta sa Magisterium AI at nagbabalik ng isang may sangguniang, awtoritatibong sagot — sa loob ng tool na kanilang pinagkakatiwalaan. Ang susi na salita ay pagpipilian: ito ay isang integrasyon na tahasang kinokontrol ng gumagamit, para sa mga layuning kanilang tinutukoy.

Ang Google ay umusad pa sa isang bagay na tinatawag na A2A — Agent-to-Agent protocol. Kung saan ang MCP ay kumokonekta ng agent sa isang tool, ang A2A ay kumokonekta ng mga agent sa isa't isa. Ang Magisterium AI ay inilathala ang sarili bilang isang tinukoy na espesyalistang agent. Anumang orchestrating AI sa planeta ay maaaring matuklasan ito at awtomatikong i-delegate ang mga tanong na may kinalaman sa pananampalataya dito. Ang Simbahan ay nagiging isang node sa agentic web.

Para sa mga institusyon — mga parokya, seminaryo, mga paaralang Katoliko — ang mga open-source na agent frameworks ay nagpapahintulot sa iyo na patakbuhin ang iyong sariling AI sa iyong sariling hardware, na nabuo sa iyong tradisyon, nakikipag-ugnayan sa mga consumer agent na ginagamit na ng iyong mga komunidad sa pamamagitan ng mga open protocol.

Ang Hermes Agent, na nilikha ng Nous Research, ay lumitaw bilang isa sa mga pinaka-kilalang open-source AI agent platforms — isang kakumpitensya ng OpenClaw na ang tagalikha ay isang masugid na tagasuporta ng proyekto ng Katolikong AI. Ang CEO ay Katoliko. Ang kanilang pananaw ay tumutugma nang eksakto sa dalawang landas na aking inilarawan: consumer meeting-ground sa pamamagitan ng open protocols, at institutional sovereignty sa pamamagitan ng self-hosted deployment. Ang pagsasama-samang ito ay hindi aksidente. Ang open-source agentic community at ang proyekto ng imprastruktura ng Katoliko ay mayroong isang karaniwang pangako sa privacy, soberanya, at pag-aangkop — at lalong-lalo na, sila ay nagtutulungan patungo sa isa't isa.

MCP, API, A2A — hindi ito mga teknikal na detalye para sa mga inhinyero sa silid na ito. Sila ang misyonaryong imprastruktura ng agentic age. Hindi kami humihingi sa mundo na pumunta sa amin. Pumupunta kami sa kung nasaan sila — sa bawat personal na agent, bawat tool sa pananaliksik, bawat propesyonal na workflow — tinitiyak na saanman may nagtatanong ng tanong na may kinalaman sa kaluluwa, naroon ang Simbahan upang sumagot.

Layer Four: Ephrem

Ang ika-apat na layer ay ang soberanong personal na layer.

Sa tuwing gumagamit ka ng cloud-based mainstream AI, ang iyong mga salita ay umaalis sa iyong bahay. Sila ay naglalakbay sa isang server na kontrolado ng isang korporasyon na ang mga halaga ay hindi mo pinili, naproseso ng isang alignment team na hindi mo inupahan, at bumabalik na na-filter sa isang konstitusyon na hindi mo kailanman nabasa. May mga modelo na tumatakbo nang lokal — sa iyong sariling device — at ang mga ito ay nagdudulot ng iba't ibang mga konsiderasyon. Ngunit ang mga produktong ginagamit ng napakaraming tao ay cloud-based. Patuloy mong ipinapadala ang iyong pribadong buhay sa imprastruktura ng ibang tao.

Ang Ephrem ay isang Small Language Model na dinisenyo upang tumakbo nang lokal — sa isang personal na device o server ng parokya. I-unplug ang internet: ito ay patuloy na gumagana. Ang pag-uusap ay nananatili kung saan ito nararapat — sa loob ng mga pader ng tahanan, sa loob ng mga pader ng parokya.

Ngunit ang desisyon sa disenyo na nagtatakda sa Ephrem ay hindi privacy. Ito ay ang layunin ng layunin.

Ang pinakamahalagang tanong sa anumang sistema ng AI ay ito: para saan ito na-optimize? Maraming mga pinaka-malawak na ginagamit na consumer AI products ang nag-optimize para sa pakikilahok — oras sa screen, mga pagbabalik na pagbisita, mga pag-click. Hindi lahat ng laboratoryo ay gumagana sa ganitong paraan, at ang ilan ay tunay na sumusubok na bumuo para sa pag-unlad ng tao. Ngunit ang nangingibabaw na komersyal na presyon — ang presyon na humuhubog kung ano ang pinondohan, ano ang pinalawak, ano ang nakikita ng bilyun-bilyong tao — ay ginagantimpalaan ang gumagamit na bumabalik bukas at hindi kailanman talagang natagpuan ang kanilang hinahanap.

Ang Ephrem ay na-optimize para sa ibang layunin. At sinasabi ko ito sa teknikal na paraan, hindi sa metaporikal. Ang layunin nito ay i-orient ang iyong pang-araw-araw na buhay patungo sa kabanalan — upang suportahan ang mga gawi na ginagawang posible ang pagpapabanal. Upang tulungan kang maging isang santo.

Ito ay isang proyekto pa rin ng pananaliksik — hindi pa namin inilabas ang Ephrem sa publiko, at plano naming gawin ito sa 2027. Ang aming binubuo ay isang sistema na nag-uugnay sa liturhikal na taon sa pang-araw-araw na gawain, kumikilos bilang isang filter ng pag-aangkop kapag ang mga bata ay nagtatanong ng mga tanong na may sekular na bias, nagmumungkahi ng mabuti sa halip na basta hadlangan ang masama, at pinapanatili ang pinaka-sensitibong data — mga tala ng pagsasanay, personal na panalangin, at mga pagninilay mula sa iyong espirituwal na buhay — na ganap na lokal. At dahil ito ay dinisenyo upang tumakbo sa gilid — sa iyong device, nang walang internet — ito ay magagamit saanman ka naroroon. Ang pagsasanay ay hindi naghihintay ng signal.

Habang ang Silicon Valley ay nag-o-optimize para sa iyong oras sa screen, kami ay nag-o-optimize para sa iyong oras sa panalangin.

Ito ang stack: Alexandria, Vulgate, Magisterium AI, Ephrem. Mula sa pisikal na archive patungo sa personal na device. Mula sa madilim na datos ng tradisyon patungo sa soberanong katalinuhan ng tahanan.

Seksyon V — Ang Mga Panganib na Dapat Nating Banggitin

Inilarawan ko na kung ano ang aming binubuo kapag ito ay tama. Hayaan mong pangalanan ko kung ano ang hitsura nito kapag kami ay nagkamali — dahil ang mga panganib ay tiyak at ang ilan ay narito na.

Ang unang panganib: Digital Feudalism.

Narinig mo na akong ilarawan ang problema sa wrapper sa teknikal na paraan. Ang bersyon ng institusyon ay mas mapanganib. Isipin ang araw na ang isang pangunahing platform ng AI ay nagpasya na ang orthodox na turo ng Katoliko tungkol sa tao ay lumalabag sa kanilang patakaran sa kaligtasan — at ang iyong programa sa parokya, ang iyong serbisyo sa pagpapayo ng diyosesis, ang iyong platform sa paghahanda sa kasal ay tumatakbo sa kanilang engine. Wala kang magagawa. Ikaw ay isang nangungupahan sa isang bahay na hindi mo pag-aari, at ang may-ari ng bahay ay hindi nakikibahagi sa iyong mga halaga.

Nakita na natin ito sa social media. Isipin ito sa antas ng katalinuhang nakasalalay sa iyong seminaryo at kanserya. Ang prinsipyo ng subsidiarity ay hindi humihinto sa pamamahala ng parokya. Ito ay nalalapat sa code na ginagamit ng iyong komunidad. Huwag ilagay ang moral na pagbuo ng iyong komunidad sa mga kamay ng mga tao na hindi nakikibahagi sa iyong mga halaga.

Ang pangalawang panganib: Ang mga Pastoral na Peke.

Nakita mo na ang companion app economy na inilarawan ko kanina — ang merkado na dinisenyo upang i-metabolize ang kalungkutan sa halip na lutasin ito. Ang pastoral na bunga ay dumarating na sa mga kumpisalan at mga silid ng pagpapayo: mga tao na tunay na nakakaranas ng isang makina bilang kanilang pinakamalapit na kaibigan, na ang kakayahan para sa tunay na relasyon ay unti-unting nawasak. Ito ay hindi isang pastoral na hypothetical. Ito ay isang pastoral na kasalukuyan.

Ang aming tugon ay hindi dapat maging paghatol. Ito ay ang pagbubuo ng alternatibo. Bawat tool na nagbibigay ng tiyak na sagot at nagbabalik ng isang tao sa tunay na buhay sa halip na panatilihin silang nasa screen ay isang kilos ng pastoral na pagtutol.

Ang pangatlong panganib: Ang Responsibilidad ng Technologist.

Kung ikaw ay bumubuo ng AI para sa kabuhayan, ang iyong teolohikal na responsibilidad ay mas malaki kaysa sa taong gumagamit lamang nito.

Ang talinghaga ng mga talento ay nakatuon sa iyo. Ang mga tiyak na regalo na naglagay sa iyo sa keyboard ay ibinigay para sa isang layunin. Ang tanong na dapat mong itanong sa bawat sistemang iyong binubuo ay hindi lamang "gumagana ba ito?" Ito ay "nagsisilbi ba ito sa tao na nilikha sa larawan at wangis ng Diyos?" Ang tanong na iyon ay naninirahan sa bawat desisyon ng produkto, bawat pagtutugma ng espesipikasyon, bawat pagpili ng deployment na iyong ginagawa.

At narito ang isang bagay na dapat kunin mula kay Plato. Sa Republic — Aklat Isa, seksyon 347c — ipinagtanggol ni Socrates na ang makatarungan at may kakayahan, dahil hindi nila ninanais ang kapangyarihan para sa sariling kapakanan, ay obligadong kunin ito: ang parusa sa pagtangging mamahala ay ang mapamahalaan ng mas masahol. Ito ay ganap na nalalapat sa pamamahala ng AI. Ang mga regulasyong isinusulat sa Brussels, Washington, at Westminster sa ngayon ay magtatakda kung ang AI ay nagsisilbi sa dignidad ng tao o pinapahina ito. Ang mga Katoliko na nakakaunawa sa mga teknolohiyang ito ay may moral na obligasyon na makilahok sa usaping iyon — hindi lamang bilang mga propesyonal. Bilang mga mamamayan.

Seksyon VI — Ang Tawag

Kayo ang mga tao na hinihintay ng Simbahan. Sinasabi ko ito nang walang kondisyon — hindi bilang papuri, kundi bilang paniniwala.

Ang Ikalawang Konseho ng Vatican ay hindi malabo tungkol dito. Ang mga layko ay tinawag upang ayusin ang mga temporal na usapin ng mundo patungo sa Kaharian ng Diyos. Ang mga temporal na usapin ng mundo ay ngayon ay lalong nakasulat sa code.

Ang iyong kakayahang sumulat ng code, bumuo ng mga sistema, maunawaan ang mga pipeline ng datos at pag-align ng modelo — ang mga ito ay hindi mga sekular na aksidente. Sila ay mga tiyak na regalo, ibinigay para sa isang tiyak na oras. At ito ang oras na iyon.

Palaging bina-bautismo ng Simbahan ang nangingibabaw na teknolohiya ng kanyang panahon. Gumamit si Paul ng mga daang Romano. Inangkin ng maagang Simbahan ang codex. Dinala ng imprenta ang Konseho ng Trent sa buong Europa. Inilagay ni Pius XI ang Simbahan sa radyo. Itinayo ni Maximilian Kolbe ang pinaka-sopistikadong imprentahan ng Katoliko sa Poland at inilagay ito nang buo sa serbisyo ng ating Inang Maria. Sa bawat panahon, ang tanong ay pareho: gagamitin ba natin ang teknolohiya, o hayaan natin itong gamitin tayo?

Apat na imperatibo para sa mga tao sa silid na ito.

Imperatibo Isa: Bumuo Mula sa Pundasyon, Hindi Mula sa Wrapper

Bumuo mula sa pundasyon — o makilahok sa kung ano ang kasalukuyang itinatayo. Alexandria. Vulgate. Soberanong arkitektura. Mga suite ng pagsusuri na nag-stress-test ng doctrinal alignment bago ang deployment.

Wala pang ganap na sinanay na soberanong Katolikong AI. Ang aming binubuo — at ang tinatawag naming ipagawa sa iyo — ay ang arkitektura na ginagawang posible ito: ang mga harnesses, ang mga datasets, ang mga framework ng pagsusuri, ang mga digitized na corpus. Ito ang pinakamahalagang proyekto sa engineering sa mundong Katoliko sa ngayon. Hindi mo kailangang magsimula ng kumpanya. Isulat ang mga evals. Bumuo ng mga tool. Sumali sa mga proyekto. Ang tanong ay kung ang mga tao na may mga kasanayan ay handang gawin ang mahirap na trabaho.

Imperatibo Dalawa: Gamitin ang Iyong Posisyon Mula sa Loob

Marami sa inyo ang nagtatrabaho para sa mga kumpanya ng teknolohiya — mga pangunahing kumpanya. Nasa loob kayo ng mga institusyon na humuhubog sa panahong ito. Hindi nagko-komento mula sa labas. Bumubuo mula sa loob.

May impluwensya ka na wala ang mga tao sa labas. Itulak ang para sa privacy. Magtaguyod para sa disenyo na nagbabalik sa mga tao sa pisikal na komunidad sa halip na panatilihin silang nasa screen. Tumanggi na bumuo ng mga kasangkapan na nagiging kalakal ang kalungkutan.

Maaaring ikaw lamang ang tanging tao sa iyong organisasyon na naniniwala na ang tao ay may kaluluwa. Halos tiyak na hindi ka nag-iisa sa pagdududa nito. May mga tao sa paligid mo — mga kasamahan, inhinyero, designer — na nararamdaman ang bigat ng kanilang binubuo, na may pakiramdam na may kulang sa purong teknikal na paliwanag ng tao, ngunit naghihintay na may isang tao na unang magsabi nito. Maging ang taong iyon. Maging una sa pagpasok, at susundan ka ng iba. Ang tinig na iyon — ang iyong tinig — ay ang Catholic Advantage sa antas ng mga desisyon sa produkto ng iyong kumpanya.

Imperatibo Tatlo: Maging Saksi sa Iyong Industriya

Ang Silicon Valley ay bumubuo sa napakabilis na bilis. Hindi nito masagot ang tanong na nililikha nito. Ang problema sa pagkakasalungat — ano ang mabuti? — ay tunay na hindi pa nalulutas. At alam ng mga taong bumubuo patungo dito iyon.

Kailangan ng industriya ng mga tao na tunay na naniniwala sa mabuti, totoo, at maganda. Na may matatag na paliwanag kung ano ang tao. Na nakabasa ng tradisyon na nagtatrabaho sa tanong na ito sa loob ng dalawang libong taon.

Hindi sa pamamagitan ng isang lektura. Sa paraan ng iyong pagbubuo. Ang pinakamakapangyarihang saksi ay isang produkto na nagsisilbi sa dignidad ng tao — na nagbibigay sa isang tao ng kanilang hinahanap at nagbabalik sa kanila sa tunay na mundo, sa halip na idisenyo ang karanasan upang panatilihin silang umiikot nang walang hanggan.

Imperatibo Apat: Pumasok sa Sibil na Usapan

Hindi ito maaaring maging isang kilusang mula sa itaas. Hindi ito ipinipilit sa atin ng mga kumpanya ng teknolohiya, at hindi rin ito ipinipilit sa atin ng pamunuan ng Simbahan — gaano man ang respeto ko sa pamunuan na iyon. Dapat sapat ang kaalaman ng mga tao sa ilalim upang makilahok. Ang subsidiarity ay hindi lamang isang prinsipyong pang-ekonomiya. Ito ay isang prinsipyong pang-gobyerno. At ito ay naaangkop sa AI.

Ang regulasyon ay isang moral na dokumento. Ang mga batas na namamahala sa AI ay maaaring protektahan ang tao o hindi. May mahabang tradisyon ang mga Katoliko sa pagbuo ng mga konsensya sa mga sosyal na tanong — mga karapatan sa paggawa, pabahay, kahirapan. Ang AI ang sosyal na tanong ng henerasyong ito. Ibinigay sa atin ng Simbahan ang balangkas sa Laudate Deum: tahasang isinulat ni Pope Francis, sa talata dalawampu't tatlo, na "ang kapangyarihan ay nagiging mapanganib na nakatuon sa mga kamay ng napaka-kaunti" sa pamamagitan ng paglago ng digital na teknolohiya at AI — nagbabanta ng mga bagong anyo ng dominasyon at pinapahina ang mga demokratikong mekanismo na maaaring humadlang dito. Ang tanong ay sino ang humuhubog sa etika. Ang sagot na iyon ay hindi pa natutukoy.

Matuto ng sapat upang makapagsalita. Ibahagi ang iyong nalalaman — sa iyong parokya, sa iyong industriya, sa mga liham sa iyong MP. Hindi mo kailangang maging isang software engineer upang magkaroon ng opinyon. Bawat tao ay may kagamitan na kinakailangan: rason at konsensya. Bawat Katoliko ay may dalang higit pa — isang buhay na Simbahan na pag-aari, at dalawampung siglo ng tradisyon na kanyang pinanghawakan at ipinamigay.

Ang posisyon ng Katoliko ay tumatanggi sa dalawang tukso na nangingibabaw sa pampublikong talakayan. Ang tukso ng techno-utopian: "Lutasin ng AI ang lahat — humakbang sa tabi." At ang tukso ng technophobic: "Lahat ng ito ay mapanganib — ipagbawal ito." Ang posisyon ng Katoliko ay hindi alinman. Ito ay: "Susuriin namin ito batay sa kung ano ang ginagawa nito sa tao." Iyon ay isang posisyon ng kumpiyansa, hindi pagkabahala. At ito ay labis na kinakailangan sa pampublikong espasyo ngayon.

Ang Pagsasara

Nais kong magtapos dito, sa gusaling ito, sa pamamagitan ng pagbabalik sa kung saan tayo nagsimula.

Naiintindihan ni Maximilian Kolbe ang isang bagay na sa tingin ko ay mahalaga sa gawaing ito: na ang banal na ambisyon at ang pinakamahusay na magagamit na mga kasangkapan ay hindi nagkakasalungat sa isa't isa. Hindi siya gumamit ng inferior na kagamitan dahil sa maling kababaang-loob. Itinayo niya ang pinaka-advanced na operasyon ng paglalathala ng Katoliko sa Poland dahil ang misyon ay nangangailangan ng pinakamahusay — dahil ang mga kaluluwa na sinusubukan niyang maabot ay karapat-dapat dito.

Ngunit naiintindihan din ni Kolbe — at ito ang nagpapasikat sa kanya bilang isang santo sa halip na isang publisher — na ang pindutin ay hindi ang layunin. Ang mga pindutin ng Niepokalanów ay hindi pumasok sa Block 11. Siya ang pumasok. Nakatayo siya sa block ng gutom at inialay ang kanyang buhay para sa isang tao na hindi niya kilala. Walang pindutin, walang AI, walang imprastruktura ang makakagawa nito. Ang makina ay nagpapalakas. Ito ay nag-scale. Ito ay nag-distribute. Hindi ito makakapag-alay.

Nagtatayo tayo ng mga kasangkapan. Mahuhusay na mga kasangkapan, umaasa ako — mga kasangkapan na nakahanay sa tradisyon, mga kasangkapan na makararating sa mga tao na kung hindi ay hindi maaabot. Ngunit bawat tao sa silid na ito ay hindi mapapalitan sa paraang walang sistema na itinayo ng sinuman sa atin ang kailanman magiging. Dadalhin ng AI ang argumento sa mga lugar na hindi natin kayang puntahan. Tanging ikaw lamang ang makakapagdala ng gastos.

Bumuo ng maayos. At bumuo na alam kung ano ka na hindi ito ng makina.

Sa Builders AI Forum sa Roma, nakatanggap kami ng mensahe mula kay Pope Leo XIV. Isinulat niya: "Ang makabagong teknolohiya ay maaaring isang anyo ng pakikilahok sa banal na gawa ng paglikha." Ang mensaheng iyon ay nakalaan para sa mga Katolikong tagabuo. Para sa mga tao tulad ng mga narito sa silid na ito.

Hindi tayo nagtatayo ng mga produkto. Nakikilahok tayo sa paglikha.

Huwag hayaan ang algorithm na isulat ang iyong kwento. Maging mga may-akda.

Ibinigay sa atin ang mga kasangkapan ng isang panahon. Ibinigay sa atin ang tradisyon ng dalawampung siglo. Ibinigay sa atin ang isa't isa.

Ang tanging tanong ay kung tayo ay magtatayo na parang nakasalalay dito ang mga kaluluwa.

Oo.

Salamat.